Wat verandert er in 2026: einde derogatie & verplicht bemestingsplan

Wat houdt dit in?

Derogatie was een uitzondering waarmee bedrijven onder voorwaarden iets meer dierlijke mest op hun land mochten gebruiken dan de standaard Europese norm toestaat. Deze uitzondering wordt stapsgewijs afgebouwd en vervalt in 2026 volledig — vanaf dat moment geldt op alle landbouwpercelen dezelfde, striktere gebruiksnorm van 170 kilogram stikstof uit dierlijke mest per hectare, zonder de eerdere derogatie-ruimte.

Voor paardenhouders die al onder de mestboekhoudingsplicht vallen (zie "Mestboekhouding: val ik hieronder?") is daarnaast sinds 2025 een bemestingsplan verplicht, samen met het jaarlijks indienen van Aanvullende Gegevens Landbouw (AGL) bij RVO. Praktisch gezegd: er mag minder mest op eigen land worden uitgereden, wat vaak betekent dat er meer moet worden afgevoerd naar derden — met een striktere administratie tot gevolg.

Stappenplan

1. Ga na of je bedrijf al onder de mestboekhoudingsplicht valt (3 hectare landbouwgrond of 350 kg stikstofproductie, ongeveer 6 paarden) — alleen dan gelden het bemestingsplan en de AGL-verplichting. 2. Stel jaarlijks, vóór het groeiseizoen, een bemestingsplan op waarin je vastlegt hoeveel en welke mest je op welk perceel wilt uitrijden, passend binnen de geldende gebruiksnormen. 3. Dien de Aanvullende Gegevens Landbouw (AGL) in bij RVO, als aanvulling op de Gecombineerde Opgave (zie het aparte artikel hierover). 4. Herbereken je mestafzetbehoefte nu de derogatie-ruimte wegvalt: ga na of je (meer) mest moet laten afvoeren in plaats van op eigen land uit te rijden, en regel dit tijdig via een geregistreerde vervoerder (zie het rVDM-artikel). 5. Neem bij twijfel contact op met een agrarisch adviseur of RVO zelf — de overgang van derogatie naar de standaardnorm is voor veel bedrijven een wezenlijke aanpassing van de bestaande bemestingsroutine, geen kleine bijstelling.

Wat als je dit niet (op tijd) doet?

Mest uitrijden boven de toegestane gebruiksnorm, of het ontbreken van een verplicht bemestingsplan of AGL-indiening, is een overtreding die door RVO/NVWA gecontroleerd en beboet kan worden. Omdat de derogatie-afbouw een structurele wijziging is en geen tijdelijke aanpassing, is het risico dat een bedrijf onbedoeld in overtreding komt reëel als de bemestingsroutine van voorgaande jaren zomaar wordt voortgezet zonder herberekening.

Bron & actualiteit

Dit artikel is met zorg samengesteld, maar RVO-regels en -normen wijzigen periodiek, en de derogatie-afbouw is bij uitstek een onderwerp dat de komende tijd nog kan schuiven. Raadpleeg voor de actuele, bindende regels altijd [rvo.nl](https://www.rvo.nl). Laatst gecontroleerd op 11 juli 2026.